Jakub Siemiątkowski - Sprawa najważniejsza z ważnych

Na 320 stronach monografii poznajemy stanowisko głównych przedstawicieli młodego pokolenia ruchu narodowego wobec zagadnienia ukraińskiego - spraw ukraińskiej tożsamości narodowej oraz perspektyw powstania ukraińskiej państwowości.

Pracę rozpoczyna opis genezy środowiska ,,młodych" oraz charakterystyka stanowiska narodowych demokratów wobec kwestii ukraińskiej przed rokiem 1932 r. Rdzeń monografii składa się z dwóch części. W pierwszej autor analizuje poglądy nieprzejednanych przeciwników ukraińskich dążeń niepodległościowych, uznających zamieszkujących południowo-wschodnie województwa RP Ukraińców za odłam narodu polskiego (m.in. Jędrzej Giertych, Tadeusz Gluziński, środowiska NOW i NSZ w czasie II wojny światowej). W drugiej części autor opisuje myśl tych narodowców, którzy próbowali dokonać redefinicji dotychczasowych założeń, dopuszczając różne formy porozumienia ze środowiskami ukraińskimi (m.in. Stanisław Piasecki, Karol Stefan Frycz, Wojciech Wasiutyński, Adam Doboszyński, środowisko Konfederacji Narodu). Całość kończy podsumowanie oraz próba oceny przedstawionych stanowisk.

– Zarówno samo postawienie tematu, jak i jego analiza oraz interpretacja, zdradzają dużą intelektualną dojrzałość autora. Bardzo ciekawa jest dokonana przez autora analiza przyczyn uporczywego trwania znacznej części obozu narodowego przy tezie o nieistnieniu narodu ukraińskiego. Równie wnikliwa jest krytyka postawy zwolenników Imperium Słowiańskiego. Warto zwrócić uwagę, że autor – choć cechuje się sporą empatią wobec opisywanego przez siebie stanowiska „młodych” – nie ulega pokusie pisania apologetycznego, zachowując stale krytycyzm właściwy opracowaniu naukowemu – wskazuje prof. Paweł Skibiński w recenzji wydawniczej publikacji.

– Zaletą recenzowanej monografii jest ukazanie poglądów poszczególnych publicystów w całej złożoności, a także – tam, gdzie to było konieczne – z uwzględnieniem ich ewolucji w czasie. Jakub Siemiątkowski podchodzi do analizowanych przez siebie źródeł krytycznie, potrafi je poprawnie zinterpretować i osadzić w odpowiednim kontekście historycznym. Prowadzi swoją narrację sine ira et studio, nie epatuje czytelnika własnymi sympatiami politycznymi (choć też ich nie ukrywa), odnosi się z szacunkiem do ukraińskich aspiracji niepodległościowych, potrafi spojrzeć z dystansem na spory ideowe sprzed wielu dziesięcioleci, co nie zawsze jest niestety normą wśród polskich historyków – pisze dr hab. Piotr M. Majewski, prof. UW.

SPIS TREŚCI:

Wstęp

Wprowadzenie

Uwagi metodologiczne

Omówienie analizowanego materiału źródłowego oraz literatury przedmiotu

„Młodzi” na mapie politycznej ruchu narodowego

Ideologia „młodych”

Ruch narodowy a kwestia ukraińska

I. NIEPRZEJEDNANI

Publicystyka Jędrzeja Giertycha

Polscy Prowansalczycy

Niepodległa Ukraina jako zagrożenie dla Polski

Metody polonizacji Rusinów

Giertych wobec prawosławia i unityzmu

Czołowy przeciwnik „ukrainizmu”

Tadeusz Gluziński i poglądy ONR na sprawę ukraińską

Ukraińcy jako twór polityki niemieckiej

Fikcja Wielkiej Ukrainy

Postulowane metody asymilacji

Przeciwko „nowym” narodom?

Publikacje konspiracyjne i emigracyjne z kręgu SN oraz Grupy „Szańca” a problem ukraiński

Od negacji praw Ukraińców przez przyznanie im miana narodu po uznanie ich za w pełni uświadomionego narodowo wroga

„Polska nie może do powstania Ukrainy przyłożyć ręki”

Granice Polski na wschodzie

Narodowcy wobec rzezi wołyńsko-galicyjskiej

Asymilacja i „rewolucyjne przesunięcia ludności”. Postulaty działania wobec mniejszości ukraińskiej przed i po rzezi wołyńsko-galicyjskiej

Kolaboracja z Niemcami i Cerkiew greckokatolicka

Publicystyka SN na uchodźstwie

Nacjonaliści wobec Ukraińców w czasie wojny – charakter i konsekwencje

 II. KU REDEFINICJI POSTAW

Stanisław Piasecki i „sprawa najważniejsza z ważnych”

„Ukraińcy to naród z własnym językiem”

Unia polsko-ukraińska

Niechęć do programu asymilacji Ukraińców

Zmiana poglądów?

Karol Stefan Frycz i koncepcja „poszerzania Zachodu”

Ukraińcy jako odrębny naród

Nowa unia hadziacka

Asymilacja Ukraińców w Polsce

Kontynuator linii Stanisława Piaseckiego?

Wojciech Wasiutyński: od sceptycyzmu wobec ukrainizmu do postulatów sojuszu

Wasiutyński wobec ukraińskiego procesu narodotwórczego

Państwo ukraińskie – sojusznik czy zagrożenie?

O rozwiązanie problemu mniejszości

Nacjonalista twardo stąpający po ziemi

Ukraińcy a „Wielki Naród” Adama Doboszyńskiego

Czy Ukraińcy są narodem?

Rzeczpospolita Wielkiego Narodu

Drogi integracji narodów międzymorza

Doboszyński a ukraińscy nacjonaliści

Największy romantyk wśród młodych narodowców?

Ukraina w Imperium Słowiańskim. Koncepcje środowiska Konfederacji Narodu

„Istnieje czterdziestomilionowy naród ukraiński”

Ukraina nad Dnieprem, nie nad Sanem

Słowiańskie Imperium

Zjednoczona Słowiańszczyzna przeciw Niemcom i Rosji

Imperializm wbrew realiom

Podsumowanie

Młodzi narodowcy wobec problemu ukraińskiego

Próba oceny

Wykaz skrótów

Bibliografia

Indeks osób